FAS là gì? Nghĩa vụ hai bên khi thực hiện điều kiện FAS

Trong xuất nhập khẩu, FAS là viết tắt của Free Alongside Ship, một điều kiện thuộc Incoterms 2020. Theo điều kiện này, bên bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi hàng được đặt dọc mạn tàu do bên mua chỉ định tại cảng xếp hàng đã thỏa thuận. Từ thời điểm đó, rủi ro và phần lớn chi phí tiếp theo sẽ chuyển sang cho bên mua.

FAS thường xuất hiện trong các giao dịch vận tải đường biển hoặc đường thủy nội địa, đặc biệt phù hợp với hàng rời, hàng khối lượng lớn hoặc các lô hàng được giao trực tiếp tại cảng.

FAS là gì trong Incoterms 2020?

Nếu diễn giải đơn giản, FAS nghĩa là người bán đưa hàng ra cảng và đặt hàng ở vị trí nằm cạnh tàu do người mua thuê. Khi hàng đã được giao “alongside ship”, trách nhiệm chính về bốc hàng lên tàu, cước biển, bảo hiểm và các chặng sau đó thuộc về người mua.

Incoterms là bộ quy tắc thương mại quốc tế do ICC ban hành để làm rõ ai chịu chi phí, ai chịu rủi ro, ai xử lý chứng từ và thủ tục trong giao dịch mua bán quốc tế. Bộ Incoterms hiện hành là Incoterms 2020.

FAS viết tắt của từ gì?

FAS là viết tắt của Free Alongside Ship. Trong tiếng Việt, có thể hiểu là giao hàng dọc mạn tàu. Điểm quan trọng nhất của điều kiện này là hàng chưa được xếp lên tàu. Người bán chỉ cần giao hàng tới vị trí cạnh con tàu được chỉ định tại cảng bốc hàng.

Đây cũng là điểm khiến nhiều người dễ nhầm FAS với FOB. Với FAS, hàng giao cạnh tàu; còn với FOB, người bán phải giao hàng lên trên tàu.

vietful.vn/wp-content/uploads/2022/11/ChatGPT-Image-May-13-2026-04_56_45-PM.png" alt="fas" width="1672" height="941" />

Trách nhiệm của bên bán trong điều kiện FAS

Trong FAS, bên bán thường chịu trách nhiệm:

• Chuẩn bị hàng hóa đúng theo hợp đồng
• Đóng gói, ghi ký mã hiệu phù hợp
• Vận chuyển hàng đến cảng xếp hàng đã chỉ định
• Giao hàng dọc mạn tàu của bên mua
• Thực hiện thủ tục thông quan xuất khẩu khi áp dụng

Nói cách khác, người bán phải đảm bảo hàng đến đúng nơi, đúng thời điểm và ở trạng thái sẵn sàng để người mua tổ chức xếp hàng lên tàu.

Trách nhiệm của bên mua trong điều kiện FAS

Sau khi hàng đã được đặt dọc mạn tàu, bên mua thường sẽ chịu trách nhiệm:

• Chỉ định tàu và thông báo lịch tàu phù hợp
• Tổ chức bốc hàng từ cầu cảng hoặc xà lan lên tàu
• Thuê vận chuyển quốc tế
• Mua bảo hiểm nếu cần
• Làm thủ tục nhập khẩu và chịu các chi phí phát sinh sau điểm giao hàng

Điều này cho thấy FAS phù hợp hơn khi người mua có năng lực logistics quốc tế tốt và chủ động được hãng tàu hoặc lịch tàu.

Điểm chuyển giao rủi ro trong FAS

Một trong những nội dung quan trọng nhất khi tìm hiểu FAS là gì chính là điểm chuyển giao rủi ro. Với FAS, rủi ro chuyển từ người bán sang người mua ngay khi hàng được đặt dọc mạn tàu tại cảng xếp hàng đã chỉ định. Hàng chưa cần nằm trên boong tàu để rủi ro chuyển giao.

Vì vậy, nếu xảy ra mất mát hoặc hư hỏng sau thời điểm đó, bên mua thường là bên chịu trách nhiệm.

FAS khác gì FOB?

FAS và FOB đều là điều kiện dùng cho vận tải biển hoặc đường thủy nội địa, nhưng khác nhau ở điểm giao hàng:

• FAS: giao hàng dọc mạn tàu
• FOB: giao hàng lên tàu

Sự khác biệt này ảnh hưởng trực tiếp đến:

• Điểm chuyển giao rủi ro
• Chi phí bốc hàng
• Nghĩa vụ phối hợp giữa người bán và người mua

Trong thực tế, nếu hàng cần được đưa trực tiếp lên tàu bởi người bán thì FOB thường dễ hình dung hơn. Còn nếu hàng được giao tại khu vực sát tàu trước khi bốc lên thì FAS là lựa chọn phù hợp hơn. ICC cũng lưu ý FAS thường hợp với hàng rời hoặc hàng giao trực tiếp tại cảng, trong khi với hàng container giao tại terminal, doanh nghiệp thường cân nhắc điều kiện khác phù hợp hơn.

Khi nào nên dùng điều kiện FAS?

FAS thường phù hợp trong các trường hợp:

• Hàng rời, hàng xá, hàng khối lượng lớn
• Hàng giao trực tiếp tại cảng xếp
• Người mua có kinh nghiệm thuê tàu và tổ chức vận chuyển biển
• Hai bên muốn tách rõ trách nhiệm trước và sau thời điểm hàng nằm cạnh tàu

Ngược lại, nếu doanh nghiệp chưa quen điều phối lịch tàu, chứng từ vận tải và khâu bốc xếp tại cảng, FAS có thể làm phát sinh nhiều rủi ro vận hành.

Ưu điểm và hạn chế của FAS

Ưu điểm của FAS là:

• Phân chia trách nhiệm khá rõ
• Phù hợp với giao dịch hàng rời
• Người mua chủ động lựa chọn hãng tàu và lịch vận chuyển
• Người bán không phải chịu nghĩa vụ bốc hàng lên tàu

Tuy nhiên, FAS cũng có hạn chế:

• Phụ thuộc nhiều vào khả năng phối hợp của bên mua
• Dễ phát sinh tranh cãi nếu không xác định rõ vị trí giao hàng tại cảng
• Không phải lựa chọn tối ưu cho mọi loại hàng, đặc biệt là luồng hàng container hiện đại

Ví dụ dễ hiểu về FAS

Giả sử một doanh nghiệp tại Việt Nam bán 5.000 tấn nông sản cho đối tác nước ngoài theo điều kiện FAS Cảng Cát Lái.

Khi đó:

• Bên bán vận chuyển hàng đến cảng
• Hàng được đặt tại khu vực dọc mạn con tàu do bên mua chỉ định
• Bên bán hoàn tất thủ tục xuất khẩu
• Từ thời điểm hàng đã sẵn sàng cạnh tàu, bên mua chịu rủi ro và tiếp tục lo việc bốc hàng lên tàu, trả cước biển và làm thủ tục nhập khẩu

Ví dụ này cho thấy FAS đặc biệt cần sự phối hợp chặt giữa lịch giao hàng, lịch tàu và năng lực hiện trường tại cảng.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi áp dụng FAS?

Khi dùng FAS, doanh nghiệp nên làm rõ trong hợp đồng:

• Tên điều kiện đầy đủ: FAS Incoterms 2020
• Cảng xếp hàng cụ thể
• Điểm giao hàng cụ thể trong cảng
• Thời gian giao hàng
• Quy trình thông báo tàu
• Chứng từ bàn giao hàng

Việc mô tả càng chi tiết thì càng giảm nguy cơ tranh chấp về chi phí lưu bãi, chậm tàu hoặc sai lệch điểm chuyển giao rủi ro.

Ngoài ra, khi doanh nghiệp muốn kiểm soát tốt hơn luồng đơn hàng, tồn kho và tiến độ xử lý trước giai đoạn giao cảng, việc dùng một nền tảng vận hành tập trung sẽ rất hữu ích. Theo tài liệu của Vietful, nền tảng này được định vị là phần mềm fulfillment toàn cầu, có các mô-đun như Order Management System và Warehouse Management System, đồng thời hỗ trợ vận hành bán hàng đa kênh trên một hệ thống tập trung.

Với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, 3PL hoặc bán hàng đa kênh, việc kết nối quản lý đơn hàng và kho trên cùng một hệ thống có thể giúp giảm sai sót trong khâu chuẩn bị hàng trước khi giao theo các điều kiện thương mại như FAS. Hạ tầng của Vietful cũng được mô tả là triển khai trên CMC Cloud, tại trung tâm dữ liệu đạt Tier III ở TP.HCM, và có thông tin về tiêu chuẩn bảo mật liên quan đến ISO 27001 từ hạ tầng sử dụng.

Liên hệ VietFul – Nền Tảng Phần Mềm Vận Hành Thương Mại Điện Tử & Logistics Toàn Cầu

☎️ 090 134 7239

📧 business@vietful.vn

🌏 Đã có mặt tại: Vietnam 🇻🇳 | USA 🇺🇸 | Thailand 🇹🇭 | Singapore 🇸🇬 | Malaysia 🇲🇾 | Philippines 🇵🇭 | Laos 🇱🇦 | Cambodia 🇰🇭

🏆Khách hàng: Viettel Post, ODN, Amilo International, Sivadon Logistics, Nirvasian Fulfillment, Paula’s Choice, KidsPlaza, Francia Beauty Group, Coolmate, Cardina, v.v.

Kết luận

Nếu bạn đang tìm hiểu FAS là gì, thì có thể hiểu ngắn gọn: đây là điều kiện giao hàng trong Incoterms 2020 mà người bán hoàn tất nghĩa vụ khi hàng được đặt dọc mạn tàu tại cảng xếp hàng chỉ định. Sau đó, phần lớn rủi ro và chi phí tiếp theo thuộc về người mua.

FAS đặc biệt phù hợp với hàng rời, hàng số lượng lớn và các giao dịch mà người mua có năng lực tổ chức vận tải biển tốt. Để vận hành hiệu quả hơn trước điểm giao hàng, doanh nghiệp cũng nên chuẩn hóa quản lý đơn hàng, tồn kho và điều phối kho bằng các nền tảng như OMS/WMS nhằm hạn chế sai sót và nâng hiệu suất phối hợp nội bộ.

Câu hỏi thường gặp về FAS

1. FAS có dùng cho vận tải hàng không không?

Không. FAS chỉ phù hợp cho vận tải đường biển và đường thủy nội địa.

2. Trong FAS, ai thuê tàu?

Thông thường bên mua là bên thuê tàu và tổ chức chặng vận tải chính.

3. Trong FAS, ai làm thủ tục xuất khẩu?

Thông thường bên bán chịu trách nhiệm thông quan xuất khẩu khi áp dụng.

4. FAS có giống FOB không?

Không giống. FAS là giao hàng cạnh tàu, còn FOB là giao hàng lên tàu.